Polyp trực tràng là dạng khối u lồi trong trực tràng có nhiều kích thước khác nhau, có thể lên tới vài centimet. Kích thước polyp càng lớn thì nguy cơ ác tính càng cao. Bệnh có thể xảy ra ở nhiều đối tượng; trong đó đặc biệt ở những người béo phì; lạm dụng bia rượu, bị đái tháo đường,…
1. Định nghĩa
Polyp trực tràng được định nghĩa là những khối u lồi vào bên trong lòng của trực tràng, chúng được hình thành do sự tăng sinh quá mức của niêm mạc trực tràng. Đây là sự phì đại của biểu mô tuyến quanh một trục liên kết mạch ở trực tràng.
Đa số các polyp trực tràng đều lành tính nếu có kích thước nhỏ, tuy nhiên nếu polyp phát triển có kích thước lớn sẽ chuyển sang ác tính, tăng khả năng bị ung thư cao.
2. Phân loại
Polyp đại trực tràng nói chung có 2 dạng: không cuống (polyp phẳng) và có cuống, trong đó loại không cuống có độ phổ biến hơn. Có 2 dạng polyp khác nhau với mức độ nguy hiểm cũng khác nhau là polyp tuyến (polyp phát triển bất thường) và polyp không phải dạng tuyến (không phát triển bất thường). Theo đó có thể phân chia các loại polyp trực tràng hay gặp như sau:
- U tuyến ống: Cấu trúc tế bào lúc này vẫn còn giữ được cấu trúc bình thường theo dạng ống. U tuyến ống chiếm khoảng 70% trường hợp, là loại polyp phổ biến nhất.
- Polyp tăng sản: Là một polyp không phải dạng tuyến. Polyp tăng sản thường có kích thước nhỏ. Trong các loại polyp, loại polyp này có nguy cơ thấp chuyển thành ung thư nên người bệnh không cần quá lo lắng khi gặp phải.
- Polyp răng cưa: Đây là loại polyp nhỏ (thường dưới 5mm), hình dạng tròn và không có cuống. Polyp răng cưa khó phát hiện, là một loại u tuyến nguy hiểm và được coi là nguy cơ tiền ung thư. Tùy vào kích thước, dạng mô bệnh học và mức độ loạn sản lúc được phát hiện của polyp mà các khối u có nguy cơ ác tính khác nhau.
- Polyp viêm: Thường xảy ra ở người bệnh bị viêm ruột. Đây không phải là một loại polyp thật sự mà thực chất là một phản ứng với tình trạng viêm mạn tính ở trực tràng. thường xuất hiện ở người bệnh viêm đại tràng thể loét mạn tính hoặc người bị bệnh Crohn của đại trực tràng.
- U tuyến ống nhánh: Có khoảng 5-15% người bệnh mắc phải loại polyp này và là hỗn hợp của hai loại trên. Polyp có kích thước thay đổi, có cuống hoặc không có cuống và có nguy cơ ung thư hóa thấp.
3. Phương pháp chẩn đoán
Để có thể chẩn đoán được polyp trực tràng, trước tiên bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng và hỏi thăm tình trạng bệnh của bệnh nhân. Sau đó, bác sĩ có thể sẽ chỉ định bệnh nhân thực hiện một số phương pháp cận lâm sàng khác như:
Nội soi trực tràng: đây là phương pháp chính xác nhất để phát hiện polyp, u trực tràng. Khi nội soi trực tràng phát hiện được polyp, bác sĩ sẽ tiến hành nội soi toàn bộ bên trong ruột già để kiểm tra. Cách kiểm tra toàn bộ trực tràng – ruột già sẽ giúp phát hiện thêm polyp, bởi người bệnh thường sẽ có nhiều hơn một polyp và bất kì polyp nào cũng sẽ tiềm ẩn nguy cơ gây ung thư.
Khi phát hiện polyp, bác sĩ sẽ thực hiện thủ thuật để cắt bỏ polyp trực tràng.
Bên cạnh đó, trong một số trường hợp bác sĩ có thể thông qua nội soi để thực hiện sinh thiết để xác định polyp lành tính hay ác tính
Chụp X-quang có thuốc cản quang cũng được sử dụng để chẩn đoán polyp trực tràng, phương pháp này có thể phát hiện được polyp hay khối u trực tràng, nhược điểm là dễ bỏ sót những polyp nhỏ.
Chụp cắt lớp vi tính (CT-scanner)/ chụp cộng hưởng từ cũng được đưa vào để chẩn đoán bệnh.
5. Phương pháp điều trị
Cắt bỏ hết những polyp ở ruột già và trực tràng là phương pháp được khuyến khích nhất vì những khối polyp này có thể dẫn tới ung thư.
Polyp có cuống sẽ được cắt bỏ trong quá trình nội soi trực tràng bằng cách dùng dao để cắt hoặc dao để đốt điện
Nếu như polyp không có cuống hoặc không thể cắt đi khi nội soi thì bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật mổ
Trong trường hợp polyp đã phát triển thành ung thư, việc điều trị sẽ phụ thuộc vào tình trạng lan rộng của khối ung thư. Để xác định tình trạng bác sĩ sẽ thực hiện sinh thiết và quan sát mô tế bào ở dưới kính hiển vi.
