U tuyến yên (hay khối u tuyến yên) đa phần là lành tính, nhưng nếu không được phát hiện và chữa trị kịp thời, bệnh có thể gây ra những hệ lụy nguy hiểm cho sức khỏe.
Tuyến yên nằm ở đáy não, có chức năng sản sinh các loại hormone để tham gia vào nhiều hoạt động quan trọng trong cơ thể. Một khi xuất hiện khối u tuyến yên, có thể làm nội tiết tố bị mất cân bằng, chèn ép các mô não hay dây thần kinh xung quanh, gây ra các biến chứng nguy hiểm. Khối u ở tuyến yên có thể không có biểu hiện triệu chứng rõ ràng, nhất là trong giai đoạn sớm. Do đó, nhiều người bệnh không được chẩn đoán bệnh kịp thời. Nhiều trường hợp bệnh u tuyến yên được phát hiện trong lúc bác sĩ kiểm tra hình ảnh não thông thường. Ước tính có khoảng 25% người bị u tuyến yên nhỏ mà không biết.
Trong những loại khối u nội sọ, u tuyến yên phổ biến thứ tư sau các bệnh u thần kinh đệm, u màng não, u bào sợi thần kinh. Những người từ 30 – 40 tuổi là nhóm đối tượng có tỷ lệ mắc bệnh u tuyến yên cao hơn.
1. Định nghĩa
U tuyến yên là sự phát triển, tăng trưởng bất thường bên trong tuyến yên, không tiến triển ở ngoài hộp sọ. Khối u tuyến yên thường nằm trong sella turcica (vị trí nằm của tuyến yến). Khối u có thể phát triển lên trên nếu kích thước đã lớn hơn khoảng 1 cm. Lúc này, u tuyến yên có thể đè lên, tạo áp lực và chèn ép những phần lân cận của não cũng như các dây thần kinh tại đó.
Đa phần các khối u tuyến yên đều là dạng lành tính (không phải ung thư), phát triển với tốc độ chậm. Một số khối u sẽ khiến tuyến yên sản xuất ra quá nhiều hormone có nhiệm vụ kiểm soát những chức năng quan trọng trong cơ thể. Ngược lại, cũng có các khối u khiến tuyến yên sản sinh quá ít hormone. Từ đó, bệnh gây ra các triệu chứng hay biến chứng liên quan.
2. Phân loại
U tuyên yên có thể được phân loại thông qua việc khối u có hoạt động, sản sinh thêm hormone hay không, cụ thể bao gồm:
2.1 U tuyến yên chức năng: Các khối u này sẽ sản xuất ra hormone. Tùy vào loại hormone mà khối u tuyến yên tạo ra sẽ dẫn đến những triệu chứng khác nhau. Hiện nay, u tuyến yên chức năng còn được chia thành nhiều loại, cụ thể gồm có:
- U tuyến corticotroph: Loại khối u này sẽ tạo ra hormone vỏ thượng thận (ACTH). Tỷ lệ gặp u tuyến corticotroph là khoảng 1/10 khối u tuyến yên.
- U tuyến somatotroph: Những khối u này sẽ tạo ra hormone tăng trưởng (GH). Tỷ lệ xuất hiện là khoảng 2/10 trường hợp có khối u tuyến yên.
- U tuyến sinh dục: Các khối u tuyến sinh dục sẽ tạo ra hormone kích thích nang trứng và hormone luteinizing. Hiếm khi một người gặp phải dạng bệnh này.
- U tuyến sữa (prolactinomas): Những khối u tuyến sữa sẽ sản sinh ra prolactin. Tỷ lệ mắc phải là khoảng 4/10 khối u tuyến yên.
- U tuyến giáp: Dạng khối u này sẽ sản xuất hormone kích thích tuyến giáp và cũng hiếm khi xảy ra.
2.2 U tuyến yên không chức năng: Các u tuyến yên dạng này không sản xuất ra hormone nhưng lại chèn ép những cấu trúc ở vùng lân cận (trong trường hợp kích thước khối u phát triển). Trong số những khối u tuyến yên được chẩn đoán, tỷ lệ gặp u tuyến yên không chức năng là khoảng 3/10 trường hợp. Loại khối u này hầu hết đã phát triển lớn vào thời điểm được tìm thấy, dẫn đến một số triệu chứng liên quan do khối u tạo áp lực, đè lên những cấu trúc gần đó.
Để đặt lịch khám/tư vấn dinh dưỡng, quý khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp đến tổng đài 0988639117 hoặc nhận tư vấn online tại đây để được các bác sỹ tư vấn trực tiếp và đội ngũ kỹ thuật viên của Dinh Dưỡng Quốc Gia lấy mẫu trực tiếp tại nhà, luôn sẵn lòng phục vụ quý khách.
