Tải lượng HBV là số lượng virus viêm gan B có trong máu hay dịch tiết của người bệnh nhiễm HBV, được tìm thấy thông qua xét nghiệm Realtime PCR. Dựa trên số liệu virus phát hiện được, các bác sĩ có cơ sở đánh giá tình trạng bệnh, lên chiến lược điều trị hay cho người bệnh xuất viện.
1. Mục đích xét nghiệm
Xét nghiệm đo tải lượng HBV thực hiện cho các trường hợp có HBsAg dương tính để đánh giá tiêu chuẩn điều trị.
Đo tải lương HBV xác định mật độ virus trong máu bằng kỹ thuật tổng hợp chuỗi định lượng (Real-time PCR) vật liệu di truyền của HBV. Đây là xét nghiệm cần cho chỉ định điều trị và theo dõi điều trị viêm gan virus mạn bằng các thuốc kháng virus.
2. Nguyên lý xét nghiệm
Đo tải lượng HBV tự động là xét nghiệm phát hiện và định lượng nồng độ virus Hepatitis B trong huyết tương người bằng kỹ thuật Realtime PCR. Xét nghiệm này được sử dụng trước và trong suốt quá trình điều trị nhằm đánh giá hiệu quả điều trị ở bệnh nhân nhiễm HBV. Đo tải lượng HBV được thực hiện dựa trên hai bước chính:
(1) Xử lý mẫu huyết thanh để thu được DNA của HBV bằng hệ thống tách chiết DNA/RNA tự động.
(2) Nhân bản DNA HBV bằng cặp mồi đặc hiệu và định lượng sản phẩm nhân bản dựa trên tín hiệu huỳnh quang thu được.
- Cách lấy mẫu bệnh phẩm và bảo quản
- Cách lấy mẫu
Huyết tương/huyết thanh lấy vào ống EDTA.
Dung lượng: 2ml/ống
- Bảo quản
Ly tâm tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm từ huyết tương/huyết thanh bảo quản trong 6 giờ đồng hồ, sau thời điểm lấy mẫu bệnh phẩm. Chuyển huyết tương/huyết thanh vào ống vô trùng có nắp đậy và lưu trữ tủ đông
3. Đọc xét kết quả xét nghiệm
Thông thường, giá trị trung bình của HBV-DNA:
- Từ 103 – 105 copies/ml máu, virus đang ở giai đoạn sao chép chưa mạnh.
- Từ 105 – 107 copies/ml máu, virus đang ở giai đoạn sao chép tương đối mạnh
- Từ vượt ngưỡng 107 copies/ml máu, virus đang ở giai đoạn sao chép rất mạnh.
- Xác định trường hợp không cần dùng thuốc
Khi HBsAg (+) nhưng HBeAg (-), định lượng virus viêm gan B HBV-DNA trên 104 copies/ml, chỉ số men gan ALT/AST dưới 40 UI/ml, siêu âm thấy gan chưa bị hoại tử là lúc này virus không hoạt động nên không cần điều trị bằng thuốc.
- Xác định trường hợp nghiêm trọng phải điều trị bằng thuốc
Khi xét nghiệm kháng nguyên bề mặt HBsAg (+) và kháng nguyên nội sinh HBeAg (+), định lượng virus viêm gan B HBV-DNA trên 105 copies/ml, men gan tăng gấp hơn 2 lần bình thường, siêu âm thấy gan bị hoại tử, kèm theo các triệu chứng lâm sàng mệt mỏi, chán ăn, vàng da vàng mắt, đau tức hạ sườn phải… thì kết quả này cho biết virus đang nhân lên cần phải dùng thuốc ngay. Thuốc sẽ được kê đơn sao cho thích hợp nhất với mức độ bệnh tình và thể trạng của người bệnh.
Ngoài ra, trường hợp HBsAg (+), HBeAg (-), định lượng virus viêm gan B HBV-DNA trên 104 copies/ml tuy virus chưa hoạt động nhưng men gan cao gấp 2 lần, đã có triệu chứng lâm sàng thì vẫn phải điều trị theo phác đồ chỉ định của bác sĩ. Điều này cho biết người bệnh đã từng mắc viêm gan B mạn tính, virus đã hoạt động nhưng sau đó không hoạt động nữa. Trường hợp này cần dùng thuốc giảm triệu chứng, giảm men gan chứ không cần dùng thuốc ức chế sự nhân lên của virus.
4. Ý nghĩa
Dựa trên kết quả phân tích PCR đo tải lượng virus viêm gan B, người bệnh có thể nắm được tình hình sức khoẻ của bản thân và bác sĩ sẽ có cơ sở để xác định đâu là trường hợp không cần sử dụng thuốc hay cần sử dụng thuốc ức chế virus
