Xét nghiệm HbA1c không chỉ xác định một người bị đái tháo đường mà còn giúp người đã bị bệnh biết được chỉ số đường huyết tại thời điểm xét nghiệm, với mục tiêu làm chậm tiến trình và cải thiện biến chứng đái tháo đường. Xét nghiệm HbA1c cần thực hiện từ 2 – 4 lần/năm.
Nồng độ HbA1c sẽ tương quan thuận với nồng độ glucose huyết tương trung bình trong vòng 6 đến 12 tuần trước đó. Vì vậy bằng cách định lượng HbA1c bác sĩ có thể nhận định được nồng độ glucose máu trung bình trong vòng 2-4 tháng trước đó của bệnh nhân, cho phép đánh giá hiệu quả quá trình điều trị bệnh tiểu đường.
Bản chất của chất của xét nghiệm là xác định % hemoglobin bị glycosyl trong tổng số hemoglobin, từ đó đánh giá được nồng độ glucose trong máu trong khoảng thời gian 2-4 tháng trước đó.
1. Định nghĩa
Xét nghiệm HbA1c (hemoglobin glycated) cho biết mức đường huyết trung bình của một người trong 2 – 3 tháng. Thông thường, tuyến tụy sẽ tiết ra insulin để chuyển hóa lượng glucose từ thức ăn được đưa vào cơ thể. Tuy nhiên, vì thiếu hụt insulin hoặc do cơ thể không sử dụng insulin hiệu quả nên glucose này dính vào hemoglobin – một loại protein của tế bào hồng cầu. Và khi tế bào hồng cầu làm nhiệm vụ vận chuyển oxy đi khắp cơ thể thì chúng cũng “phiêu lưu ký” cùng. Các tế bào hồng cầu có tuổi thọ trong 2-3 tháng, đó là lý do tại sao việc xét nghiệm HbA1c nên được thực hiện hàng quý và mỗi năm có thể xét nghiệm từ 2-4 lần.
2. Chỉ số bình thường
Kết quả xét nghiệm HbA1c cung cấp thông tin cơ bản về mức đường huyết trong 2-3 tháng qua để bác sĩ giúp người bệnh điều chỉnh mục tiêu điều trị, kiểm soát tiểu đường tốt hơn.
Các mức độ HbA1c, gồm:
| Chỉ số HbA1c | Mức độ |
| Dưới 5.7% | Bình thường |
| 5.7% đến 6.4%. | Tiền đái tháo đường |
| Từ 6.5% trở lên. | Bệnh đái tháo đường |
3. Chẩn đoán
Người bình thường có chỉ số HbA1c từ 4%-5.6%;
Người tiền tiểu đường có mức HbA1c từ 5.7%-6.4%.
Người đái tháo đường có chỉ số Hb1Ac từ 6.5% trở lên.
Kết quả xét nghiệm có chỉ số HbA1c cao có nghĩa cơ thể tồn dư quá nhiều đường trong máu. Với người tiền đái tháo đường vẫn sẽ có cơ hội làm chậm nguy cơ tiến triển sang giai đoạn đái tháo đường. Với người bệnh đái tháo đường dễ bị biến chứng bàn chân đái tháo đường, bệnh võng mạc tiểu đường, phù hoàng điểm, đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp, tim mạch,…
Người bệnh đái tháo đường cần duy trì mục tiêu mức HbA1c dưới 7% là ổn định. HbA1c càng cao, nguy cơ bị biến chứng đái tháo đường càng lớn. Những người bị đái tháo đường không được điều trị trong thời gian dài, mức HbA1c thường trên 8%. Nếu mức HbA1c của người bệnh đái tháo đường cao hơn mục tiêu, bác sĩ có thể thay đổi phương án điều trị bằng kết hợp chế độ ăn uống, tập thể dục và thuốc.
- Lưu ý: Hba1c có thể tăng giả trong:
PreHbA1c; HbF; Hội chứng ure máu cao (cơ chế: do Hb bị carbamyl hóa);…
HbA1c có thể giảm giả trong:
Các bệnh làm giảm đời sống HC: huyết tán (tan máu); Thiếu máu mạn hoặc cấp; Xuất huyết tiêu hoá, sau trích máu điều trị; Nhiễm sắc tố sắt; Hemoglobine bất thường (VD: HbH, HbS, HbD, HbE, HbC)…
5. Ý nghĩa xét nghiệm
Biết mức HbA1c giúp người tiền tiểu đường và người bệnh đái tháo đường có kế hoạch điều trị chuẩn xác. Kết quả này giúp bác sĩ đồng hành cùng người bệnh, dựa vào đó để đánh giá kết quả điều trị hàng năm, điều chỉnh thuốc. Bác sĩ dinh dưỡng có thể xây dựng chế độ ăn uống, luyện tập.
Kiểm soát chỉ số HbA1c để theo dõi người bệnh đang điều trị tốt tiểu đường hay không, bác sĩ kê thuốc có đúng không; người bệnh có uống đúng thuốc bác sĩ kê hay không, có tuân thủ chế độ ăn uống có theo hướng dẫn của bác sĩ hay không. Từ đó, bác sĩ khoa Nội tiết – Đái tháo đường sẽ lên kế hoạch điều trị, giúp người bệnh kiểm soát đường huyết, duy trì sức khỏe và ngăn ngừa biến chứng
6. Liên hệ chẩn đoán
Xét nghiệm HbA1c là cách thường gặp để theo dõi chỉ số đường huyết trong sơ thể. Nhờ vậy mà có thể sớm phát hiện sớm bệnh tiểu đường. Không dành cho những người có bệnh mà ngay cả những người bình thường cũng có thể xét nghiệm để phòng ngừa sớm bệnh. Liên hệ ngay ……… để được tư vấn và làm xét nghiệm chính xác nhất.
